ΠΡΟΣΟΧΗ

Το εγχειρίδιο αυτό γράφτηκε για ελεύθερη χρήση εντός της κοινότητας του IVAO και των Ελλήνων Simmers γενικά. Απαγορεύεται η μετατροπή, αντιγραφή όλου ή μέρους αυτού χωρίς την έγγραφη συγκατάθεση του δημιουργού. Δεν επιτρέπεται η φιλοξενία του εγχειριδίου σε άλλο server εκτός του Server του Ελληνικού Τμήματος του IVAO, παρά μόνο η αναφορά αυτού και η απευθείας λήψη του από την ιστοσελίδα του Ελληνικού Τμήματος του IVAO.  

Τα αρχεία (φωτογραφίες και χάρτες) που χρησιμοποιούνται στο εγχειρίδιο ανήκουν στους δημιουργούς τους όπως αναφέρονται στη βιβλιογραφία.Η χρήση του εγχειριδίου είναι μόνο εκπαιδευτική και τίποτα παραπάνω. Ουδείς επιτρέπεται να αποκομίσει οποιοδήποτε όφελος

Δομή Εναέριου Χώρου

1. Τι είναι το FIR – F.I.R. (FLIGHT INFORMATION REGION / ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΠΤΗΣΗΣ);

Είναι εναέριος χώρος καθορισμένων διαστάσεων, που εκτείνεται πάνω από την Επικράτεια (χερσαία γη και τα χωρικά ύδατα ενός κράτους) και καλείται Εθνικός Εναέριος χώρος, αλλά και πάνω από διεθνή ύδατα (όπου υπάρχουν) και καλείται Διεθνής Εναέριος χώρος. Μέσα στο F.I.R. κάθε κράτους από τις αρμόδιες υπηρεσίες του παρέχεται:

  1. Εξυπηρέτηση Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας (Air Traffic Control service – ATC)
  2. Εξυπηρέτηση πληροφοριών πτήσης (Flight Information Service – FIS) δηλαδή παροχή πληροφοριών πτήσης και συμβουλών, που είναι χρήσιμες για την ασφάλεια και κανονική διεξαγωγή των πτήσεων και
  3. Εξυπηρέτηση συνέγερσης και συναγερμού (Alerting Service) δηλαδή ενημέρωση των αρμοδίων υπηρεσιών (Ε.Κ.Σ.Ε.Δ.) Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης, για τα α/φη που έχουν ανάγκη άμεσης βοήθειας έρευνας και διάσωσης και παροχή στις υπηρεσίες αυτές συνδρομής, όπου απαιτείται.

Η Ελληνική Επικράτεια περιλαμβάνει τη χερσαία γη καθώς και τα χωρικά ύδατα που εκτείνονται 6 ΝΜ από τις ακτές μας. Ο Ελληνικός Εθνικός εναέριος χώρος εκτείνεται 10 ΝΜ από τις ακτές μας.

Ένα FIR μπορεί να περιλαμβάνει ελεγχόμενο εναέριο χώρο (όπου παρέχεται Έλεγχος Εναέριας Κυκλοφορίας, πληροφορίες πτήσης και συνέγερση) ή μη ελεγχόμενο εναέριο χώρο (όπου παρέχονται μόνο πληροφορίες πτήσης και συνέγερση).

Ο ελεγχόμενος εναέριος χώρος περιλαμβάνει:

  • Αεροδιαδρόμους (Airways)
  • Τερματικές περιοχές (ΤΜΑ) στη γειτνίαση ενός ή περισσότερων αεροδρομίων.
  • Ζώνες ελέγχου (Control zones –CTR) γύρω από αεροδρόμια.
  • Ελεγχόμενα αεροδρόμια με τη Ζώνη Κυκλοφορίας τους – Air Traffic Zone (ΑΤΖ).

2. Από ποιές μονάδες ΕΚ και σε ποιές πτήσεις παρέχονται οι υπηρεσίες Εναέριας Κυκλοφορίας;

Τι είναι η κατηγοριοποίηση του Εναέριου χώρου;

Σύμφωνα με τον ICAO σε κάθε τμήμα ενός FIR (ελεγχόμενο ή μη ελεγχόμενο), πρέπει να καθορίζεται το είδος των πτήσεων που επιτρέπονται να διεξάγονται μέσα σε αυτό (IFR ή VFR), καθώς και το είδος της παρεχόμενης Εξυπηρέτησης Εναέριας Κυκλοφορίας (ATC, FIS, Alerting). Έτσι, σύμφωνα με τα παραπάνω, κάθε τμήμα του εναέριου χώρου πρέπει να κατηγοριοποιείται σε μία από οκτώ (Α,B,…G) προβλεπόμενες κατηγορίες.

Στην Ελλάδα παρέχονται οι ακόλουθες υπηρεσίες Εναέριας Κυκλοφορίας ανάλογα με το είδος πτήσης (IFR ή VFR) (Παρατήρηση: Σε όλες τις πτήσεις -IFR ή VFR- μέσα στο FIR Αθηνών παρέχονται τουλάχιστον υπηρεσίες Πληροφοριών Πτήσης και Συνέγερσης).

Παρέχονται : Έλεγχος Εναέριας κυκλοφορίες + Πληροφορίες Πτήσης + Συνέγερση

  1. σε όλες τις IFR πτήσεις (μέσα σε ελεγχόμενο εναέριο χώρο)
    • Στους αεροδιαδρόμους   από την Υπηρεσία Ελέγχου Περιοχής ή διαδρομής Στην Ελλάδα υπάρχουν τα Κέντρα Ελέγχου Αθηνών-ΚΕΠΑΘ και Μακεδονίας-ΚΕΠΜΑ χωρισμένα σε γεωγραφικούς τομείς ελέγχου ανάλογα με τον όγκο της κυκλοφορίας.
    • στις TMA από την Υπηρεσία Ελέγχου Τερματικής περιοχής ή Προσέγγισης.
    • στα ελεγχόμενα αεροδρόμια από τους Πύργους Ελέγχου.
  2. στις VFR πτήσεις στα ελεγχόμενα αεροδρόμια  από τους Πύργους Ελέγχου

Σημείωση: Το Athina FIR/ Hellas UIR πάνω από το FL195 είναι όλο ένας ελεγχόμενος εναέριος χώρος (Class C).

Παρέχονται : Πληροφορίες Πτήσης + Συνέγερση

  • στις υπόλοιπες VFR πτήσεις από το Κέντρο Πληροφοριών Πτήσης (Flight Information Service – FIS / Flight Service Station FSS )
  • σε όλες τις πτήσεις στα μη ελεγχόμενα αεροδρόμια από την υπηρεσία AFIS (Aerodrome Flight Information Service)

Σημείωση: Απαγορεύονται όλες οι VFR πτήσεις πάνω από το FL195 και εν γένει όλες οι VFR πέραν της transonic speed ( 0.8 – 1.2 Mach)

Τομείς και μονάδες Ελέγχου στον Εναέριο χώρο (κατακόρυφο επίπεδο)
Παράδειγμα Οργάνωσης Εναέριου χώρου (οριζόντιο επίπεδο)

Πρακτικά στον IVAO οι ATZ και οι CTR ελέγχονται από τον Πύργο Ελέγχου (πχ. LGAV_TWR) του εκάστοτε αεροδρομίου, ενώ οι TMA από το αντίστοιχο Approach (πχ. LGAV_APP). To ACC ( κοινώς Control ) ελέγχεται από το αντίστοιχο LGGG_CTR ή LGMD_CTR. Επίσης για λόγους κάλυψης όλου του Ελληνικού FIR από έναν εικ. ΕΕΚ έχει θεσπιστεί η θέση LGGG_O_CTR.

3. Πως διαχωρίζονται τα αεροσκάφη

Για την παροχή Ελέγχου Εναέρια Κυκλοφορίας εφαρμόζονται τα παρακάτω είδη διαχωρισμού σύμφωνα με διεθνείς κανονισμούς του ICAO:

Ελάχιστος Κατακόρυφος Διαχωρισμός στο Athinai FIR.
Ελάχιστος Διαμήκης Διαχωρισμός στο Athinai FIR.
Ελάχιστος Διαμήκης Χρονικός Διαχωρισμός (Διαδικασιακός – χωρίς radar).
Ελάχιστος Διαμήκης RADAR Διαχωρισμός στο Athinai FIR (en-route).

Σημείωση: Τα είδη διαχωρισμού αναφέρονται επιγραμματικά και ενδεικτικά. Τα είδη, η χρήση, και οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή των διαφόρων (ανάλογα την περίπτωση) ειδών διαχωρισμών από τις διάφορες μονάδες παροχής ΕΕΚ, είναι ένα σύνθετο και πολύπλοκο θέμα, που περιγράφεται αναλυτικά στα σχετικά εγχειρίδια του ICAO και αποτελεί μεγάλο κομμάτι της εκπαίδευσης των ελεγκτών ΕΚ .

4. Default worldwide semicircular rule

Σύμφωνα με τον κανονισμό semi-circular οι πτήσεις διαχωρίζονται σύμφωνα με την κατεύθυνσή τους Ανατολικά/Δυτικά. Συγκεκριμένα:

  • Εάν το αεροσκάφος έχει πορεία μεταξύ 000ο και 179ο μοιρών, το επίπεδο πτήσης σας θα πρέπει να είναι μονό.
  • Εάν το αεροσκάφος έχει πορεία μεταξύ 180ο και 359ο μοιρών, το επίπεδο πτήσης σας θα πρέπει να είναι ζυγό.

Αντίστοιχα στον ανωτέρω κανόνα υπάγονται και οι VFR πτήσεις με μόνη διαφορά ότι προσθέτουμε στο Flight Level 500 πόδια. Άρα για παράδειγμα μία VFR που κατευθύνεται δυτικά θα πρέπει να πετά στο FL125.

5. Specific semicircular rule

Σε μερικά κράτη λόγω IFR route ή ειδικών κανονισμών που έχουν θεσπιστεί από τις κατά τόπους Υπηρεσίες Πολιτικής Αεροπορίας, ο semicircular κανονισμός διαχωρίζει τα αεροσκάφη με κατεύθυνση Νότια/Βόρεια.

  • Εάν το αεροσκάφος έχει πορεία μεταξύ 90ο και 269ο μοιρών, το επίπεδο πτήσης σας θα πρέπει να είναι μονό.
  • Εάν το αεροσκάφος έχει πορεία μεταξύ 270ο και 089ο μοιρών, το επίπεδο πτήσης σας θα πρέπει να είναι ζυγό.

Για να το κατανοήσουμε πιο πρακτικά, σε όλα τα Ευρωπαϊκά κράτη ακολουθούμε τον κανονισμό Ανατολικά/Δυτικά, ενώ στα Μεσογειακά κράτη πλην της Ελλάδος και Κύπρου ακολουθούμε τον κανονισμό Νότια/Βόρεια.

Ύψη πτήσης IFR σύμφωνα με τον semicircular κανονισμό.
 Ύψη πτήσης VFR σύμφωνα με τον semicircular κανονισμό.

6. Ύψος – Υψόμετρο – Επίπεδο Πτήσης

Ορισμός

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι που υποδεικνύουν την κατακόρυφη θέση του αεροσκάφους ή / και των εμπόδιων, το καθένα έχει διαφορετική έννοια και χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες καταστάσεις:

  • Ύψος (Height)
  • Υψόμετρο (Altitude)
  • Επίπεδο Πτήσης (Flight Level)

Μονάδες

Σε γενικές γραμμές, οι κατακόρυφες θέσεις εκφράζονται σε πόδια (ft). Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, όπως στη Ρωσική Ομοσπονδία και την Κίνα, οι κάθετες θέσεις εκφράζονται σε μέτρα (m).

Ανάλογα με τον εξοπλισμό (όργανα) του αεροσκάφους, το βαρομετρικό υψόμετρο διακρίνεται ανάλογα με τη μονάδα μέτρησης:

  • Σε hecto Pascal (milibars) και
  • Σε ίντσες Υδραργύρου (inches of Mercury – in Hg).
Απο αριστερά
Βαρομετρικό Υψόμετρο σε milibars – hecto Pascal (hPa).
Βαρομετρικό Υψόμετρο σε ίντσες Υδραργύρου (inHg).
Βαρομετρικό Υψόμετρο που απεικονίζει και τις 2 μονάδες.

Ύψος και QFE

Το ύψος είναι η κατακόρυφη απόσταση του αεροσκάφους πάνω από οποιαδήποτε επιφάνεια (κτίρια, βουνά, λίμνες, κ.λπ.). Το ύψος εκφράζεται σε πόδια AGL (πάνω από την επιφάνεια εδάφους).

Το ραδιο-υψόμετρο δείχνει το πραγματικό ύψος του αεροσκάφους σε σχέση με τη μορφολογία του εδάφους κάτω από αυτό, από μηδέν έως 2500ft.

Παράδειγμα αναλογικού και ψηφιακού ραδιο-υψομέτρου.

Θέτοντας την QFE ενός αεροδρομίου, το βαρομετρικό υψόμετρο θα δείχνει καθ’ όλη τη διάρκεια το ύψος πάνω από αυτό το αεροδρόμιο. Στο αεροδρόμιο, το βαρομετρικό  υψόμετρο θα δείχνει 0 ft (μηδέν).

Η QFE είναι η ατμοσφαιρική πίεση που μετράται στο αεροδρόμιο. Όσο υψηλότερο είναι το ύψος του αεροδρομίου, τόσο χαμηλότερη είναι η QFE.

Μειονεκτήματα:

Επειδή τα αεροδρόμια συνήθως βρίσκονται χαμηλότερα ή υψηλότερα από τα άλλα που βρίσκονται σε μια περιοχή, η QFE για κάθε αεροδρόμιο θα είναι διαφορετική, ακόμη και αν βρίσκονται μερικά μίλια μακριά το ένα από το άλλο.

Κάθε φορά που κάποιος πιλότος πετάει πάνω από ένα άλλο αεροδρόμιο, θα πρέπει να αλλάξει τη ρύθμιση του βαρομετρικού υψομέτρου στην QFE του αεροδρόμιου όπου διέρχεται. Όχι και πολύ πρακτικό!

Προσοχή, η QFE δε χρησιμοποιείται ποτέ για τον κάθετο διαχωρισμό αεροσκαφών.

Υψόμετρο QNH και elevation

Το υψόμετρο (Altitude – ALT) είναι η κατακόρυφη απόσταση του αεροσκάφους πάνω από τη Μέση Στάθμη της Θάλασσας (Mean Sea Level – MSL). Για τα αντικείμενα και τα εμπόδια που βρίσκονται στην επιφάνεια της γης, η λέξη Elevation (ELEV) χρησιμοποιείται αντί του υψόμετρου. Τo Υψόμετρo (Altitude) και το Elevation εκφράζονται σε πόδια πάνω από τη Μέση Στάθμη της Θάλασσας (Above Mean Sea Level – AMSL). Θέτοντας το QNH (βαρομετρική) του αεροδρομίου στο βαρομετρικό υψόμετρο (όργανο) του αεροσκάφους αυτό θα δείχνει το Υψόμετρο.

Παράδειγμα οργάνου βαρομετρικού υψομέτρου.

Στο έδαφος, σε ένα αεροδρόμιο, το βαρομετρικό υψόμετρο θα δείχνει ότι και το υψόμετρο του αεροδρομίου ή το elevation, όταν θέσουμε στο όργανο το QNH του αεροδρομίου.

Σημείωση: Γενικά η χρήση του QNH χρησιμοποιείται παγκοσμίως στο Transition Altitude ή κάτω από αυτό, ή κάτω από τα 3000 πόδια.

Επίπεδο πτήσης και στάνταρ βαρομετρική πίεση.

Το Επίπεδο Πτήσης (Flight Level – FL) είναι η κατακόρυφη απόσταση του αεροσκάφους πάνω από την ισοβαρή πίεση 1013.25 hPa (milibars) ή 29,92 σε Hg (ίντσες Yδραργύρου).

Μια ισοβαρής επιφάνεια είναι μια αόρατη γραμμή που συνδέει όλα τα σημεία με την ίδια ατμοσφαιρική πίεση. Στην αεροπορία, 1013.25hPa (hector Pascal/milibars) / 29,92 σε Hg (ίντσες υδραργύρου) αναφέρονται ως στάνταρ βαρομετρική πίεση.

Το επίπεδο πτήσης είναι αναγράφεται με δύο γράμματα ως FL με το υψόμετρο (σε στάνταρ QNH) σε πόδια, χωρίς τα δύο ψηφία στο τέλος:

  • Τα 10000 πόδια γράφονται ως Flight Level 100 = FL100
  • Τα 6500 πόδια γράφονται ως Flight Level 65 = FL65

Σημείωση: Συνήθως, η στάνταρ βαρομετρική χρησιμοποιείται σε όλο τον κόσμο στο ή πάνω από το Transition Level (TL).

Καμπύλη Ισόβαρους Επιφάνειας

Σε συνάρτηση με τη θέση, διαφορετικά αεροδρόμια έχουν διαφορετικές QNH. Έτσι, η βαρομετρική πίεση 1013.25hPa της ισοβαρούς επιφάνειας είναι μία πλασματική καμπύλη που μπορεί να είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη από τη μέση πλασματική επιφάνεια της στάθμης της θάλασσας.

Όταν η πετάμε σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο πτήσης, όλα τα αεροσκάφη έχουν την ίδια αναφορά προκειμένου να διατηρηθεί ο διαχωρισμός μεταξύ τους με αυτή την ίδια αναφορά.

7. Transition Altitude – Transition Level – Transition Layer

Στο προηγούμενο κεφάλαιο έγινε αναφορά στους όρους Transition Altitude, Transition Level, Transition Layer. Οι όροι αυτοί εντάσσονται στο κεφάλαιο altimetry (υψομετρία). Σε αυτό το κεφάλαιο θα γίνει ανάλυση αυτών των όρων μέσω της ανάλυσης της χρήσης του βαρομετρικού υψομέτρου (altimeter).

Το βαρομετρικό υψόμετρο είναι ένα από τα βασικά όργανα του αεροσκάφους και πρέπει πάντα να είναι σωστά ρυθμισμένο ώστε να γνωρίζουμε με ακρίβεια το ύψος μας.

Πώς ρυθμίζεται

Κάθε βαρομετρικό υψόμετρο έχει ένα κουμπί-επιλογέα για να μπορούμε να εισάγουμε τη σωστή βαρομετρική πίεση.

Όπως έχουμε αναλύσει σε άλλο κεφάλαιο, σύμφωνα με τα όργανα του αεροσκάφους το υψόμετρο μπορεί να δεχθεί πίεση σε milibars (hPa) ή σε ίντσες Υδραργύρου (in Hg).

Ας πούμε ότι το αεροσκάφος μας από δω και πέρα έχει βαρομετρικό υψόμετρο σε milibars (hPa).

Παράδειγμα βαρομετρικού υψομέτρου σε hecto Pascal
(κόκκινο βελάκι = hPa, πράσινο βελάκι = επιλογέας βαρομετρικής πίεσης)

Ο χειριστής θα λάβει την τοπική βαρομετρική (local QNH) από τον Ε.Ε.Κ. όταν:

  • Το αεροσκάφος είναι ελεύθερο για κάθοδο σε ύψος κάτω από το Transition Level(TL)
  • Κατά την αρχική άδεια για προσέγγιση (μόνο IFR)
  • Λάβει άδεια να εισέλθει στην ζώνη ελέγχου (Control ZoneCTR) ή τον κύκλο αεροδρομίου (περισσότερο για VFR)
  • Ως μέρος της αρχικής εξουσιοδότησης για τροχοδρόμηση προς τον ενεργό διάδρομο
  • Τη ζητά ο χειριστής
  • Η βαρομετρική (QNH) αλλάζει.

Transition Altitude και Transition Level

Για να ρυθμίσουμε σωστά το υψόμετρο μας, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε το transition altitude και το transition level του αεροδρομίου ή της τερματικής περιοχής.

Transition altitude

Το transition altitude αναγράφεται στους χάρτες ως TA. Πρέπει να έχετε υπ’ όψιν σας:

  • Το ΤΑ αναγράφεται στους χάρτες των αεροδρομίων
  • Το ΤΑ αναφέρεται στο ATIS του αεροδρομίου (ground, tower, approach στον IVAO)
  • Το ΤΑ είναι το μέγιστο υψόμετρο όπου στο όργανο έχουμε την τοπική βαρομετρική (local QNH)
  • Το ΤΑ μπορεί να είναι κοινό σε ένα ή περισσότερα κράτη αλλά μπορεί επίσης να είναι διαφορετικό από αεροδρόμιο σε αεροδρόμιο στην ίδια χώρα.
  • Το ΤΑ ορίζεται για μια TMA όπου δημοσιεύεται
Παράδειγμα ΤΑ που αναγράφεται σε χάρτη του Δ.Α.Α. Ελευθέριος Βενιζέλος : ΤΑ= 9000ft

Στην Ευρώπη τα ΤΑ των αεροδρομίων ποικίλουν και έχουν τιμές από 3000ft έως 12000ft. Στη Βόρεια Αμερική το ΤΑ είναι 18000ft.

Transition Level

To transition level αναγράφεται στους χάρτες ως TL. Πρέπει να έχετε υπ’ όψιν σας:

  • Το TL μερικές φορές αναγράφεται στους χάρτες
  • Το ΤL τις περισσότερες φορές το υπολογίζει ο Ε.Ε.Κ. για την περιοχή ελέγχου του σε συνάρτηση με το TA και την τοπική βαρομετρική (QNH)
  • Το TL αναφέρεται στο ATIS του αεροδρομίου (ground, tower, approach στον IVAO)
  • Το TL είναι το ελάχιστο επίπεδο πτήσης όπου στο υψόμετρο έχουμε τη στάνταρ βαρομετρική 1013 hPa (ή 29.92 inHg)
  • Το TL είναι το πρώτο IFR επίπεδο, που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, πάνω από το Transition Altitude

Transition Layer

Το transition layer είναι το «κενό» μεταξύ του ΤΑ και του ΤL.

Απαγορεύεται σε οποιοδήποτε αεροσκάφος να χρησιμοποιήσει ύψος για πτήση μέσα στο transition layer. Τα αεροσκάφη επιτρέπεται μόνο να διασχίζουν το transition layer.

Πίνακας υπολογισμού του TL σε συνάρτηση με την QNH και το ΤΑ.

Παράδειγμα: Έστω ότι βρισκόμαστε στο αεροδρόμιο της Αθήνας Ελευθέριος Βενιζέλος. Το Transition Altitude του αεροδρομίου είναι 9000ft. Έστω ότι η βαρομετρική είναι 1008 hPa. Άρα ποιο θα είναι το Transition Level του αεροδρομίου; Κοιτώντας το Transition Altitude στα 9000ft και στη βαρομετρική από 995.1 έως 1013.2 βλέπουμε κάτω ότι το Transition Level του αεροδρομίου είναι το FL105. Αντίστοιχα μπορούμε να βρούμε τα TL άλλων αεροδρομίων.

Χρήση βαρομετρικής πίεσης

Σε αυτό το κεφάλαιο θα δούμε πρακτικές πληροφορίες για τους χειριστές ως προς τη χρήση της βαρομετρικής πίεσης κατά την πτήση.

Κατά την άνοδο από το έδαφος στο ύψος πτήσης.

Εδώ θα δείτε τα διάφορα βήματα ώστε να βάλετε τη σωστή βαρομετρική πίεση κατά την αναχώρηση:

  1. Στο έδαφος, ο χειριστής πρέπει να έχει ρυθμίσει στο υψόμετρό του τη βαρομετρική του αεροδρομίου η οποία δίνεται από το ATIS ή από τον Ε.Ε.Κ.
  2. Στο έδαφος, ο χειριστής πρέπει να λάβει υπ’ όψιν του το transition altitude και το transition level από τους χάρτες ή από το ATIS (Επίσης ο χειριστής μπορεί να ζητήσει τις πληροφορίες από τον Ε.Ε.Κ.)
  3. Μετά την απογείωση όπου το ύψος του αεροσκάφους είναι μεγαλύτερο από το transition altitude, ο χειριστής χωρίς την προτροπή του Ε.Ε.Κ. πρέπει να βάλει στο όργανο τη στάνταρ βαρομετρική σε 1013 hPa ή 29.92 inHg
  4. Στη συνέχεια, ο χειριστής επαληθεύει ότι θα διασχίσει το transition level για να βεβαιωθεί πως δε θα σταθεροποιηθεί στο transition layer.

Κατά την κάθοδο από το τελικό επίπεδο πτήσης στον κύκλο αεροδρομίου/στην προσγείωση.

Εδώ θα δείτε τα διάφορα βήματα ώστε να βάλετε τη σωστή βαρομετρική πίεση κατά την άφιξη:

  1. Πετώντας πάνω από το transition level, ο χειριστής έχει ήδη στο υψόμετρο τη στάνταρ βαρομετρική 1013hPa ή 29.92inHg
  2. Εισερχόμενος σε ελεγχόμενη περιοχή, ο χειριστής πρέπει να λάβει το transition level, το transition altitude και την τοπική βαρομετρική από το ATIS του αεροδρομίου, από τον Ε.Ε.Κ. ή από τους χάρτες.
  3. Κατά την κάθοδο, ο χειριστής πρέπει να ελέγχει το επίπεδο πτήσης στο οποίο βρίσκεται και να το συγκρίνει με το transition level.
  4. Τη στιγμή που το υψόμετρο του αεροσκάφους είναι χαμηλότερο από το transition level, ο χειριστής χωρίς την προτροπή του Ε.Ε.Κ. πρέπει να βάλει στο όργανο την τοπική βαρομετρική του αεροδρομίου.
  5. Στη συνέχεια, ο χειριστής επαληθεύει ότι θα διασχίσει το transition altitude  για να βεβαιωθεί πως δε θα σταθεροποιηθεί στο transition layer.

Visual Flight Rules – Πτήσεις εξ’ όψεως

Εισαγωγή

Οι εξ’ όψεως πτήσεις (VFR) υπάγονται σε ένα σύνολο κανονισμών βάσει των οποίων ένας πιλότος χειρίζεται ένα αεροσκάφος σε καιρικές συνθήκες οι οποίες του επιτρέπουν να πραγματοποιεί την πτήση χωρίς τη βοήθεια οργάνων ναυτιλίας.

Χρησιμοποιώντας τους κανονισμούς μιας VFR πτήσης, ο χειριστής πρέπει να είναι σε θέση να χειριστεί το αεροσκάφος με σημείο αναφοράς την οπτική επαφή με το έδαφος, και αποφεύγοντας εμπόδια και άλλα αεροσκάφη πάλι με αναφορά την οπτική επαφή.

1. VFR μετεωρολογικά ελάχιστα ή Visual Μετεωρολογικές Συνθήκες / Visual Meteorological Conditions (VMC)

Εκτός από την περίπτωση που πετάμε ως special VFR πτήση, όλες οι πτήσεις VFR διεξάγονται κάτω από VMC, συγκεκριμένες συνθήκες ορατότητας και απόστασης από τα σύννεφα και το έδαφος ίσες ή μεγαλύτερες από τα ελάχιστα που παρουσιάζονται στον πίνακα παρακάτω:

Ύψη Airspace class Ελάχιστη ορατότητα Ελάχιστη απόσταση από τα σύννεφα
Στα και πάνω από 10000ft (3050m) AMSL A, B, C, D, E, F, G 8 km 1500 m οριζόντια 1000ft (300m) κάθετα
Κάτω από τα 10000ft (3050m) AMSL και πάνω από τα 3000ft (900m) AMSL ή 1000ft (300m) πάνω από το έδαφος, οποιοδήποτε βρίσκεται ψηλότερα   A, B, C, D, E, F, G 5 km 1500 m οριζόντια 1000ft (300m) κάθετα
Στα ή κάτω από τα 3000ft (900m) AMSL ή τα 1000ft (300m) πάνω από το έδαφος, οποιοδήποτε βρίσκεται ψηλότερα A, B, C, D, E 5 km 1500 m οριζόντια 1000ft (300m) κάθετα
Στα ή κάτω από τα 3000ft (900m) AMSL ή τα 1000ft (300m) πάνω από το έδαφος, οποιοδήποτε βρίσκεται ψηλότερα F, G 5 km(*) «Καθαρός» από σύννεφα και σε οπτική επαφή με το έδαφος

Για να αναχωρήσει και να αφιχθεί σε ένα αεροδρόμιο ώστε να πετά υπό VMC συνθήκες θα πρέπει τα τα νέφη πάνω από την περιοχή του αεροδρομίου να είναι λιγότερα από broken (5/8) και με βάση τα 1500ft agl.

Σημείωση (*): Ορατότητες μέχρι όχι λιγότερο από 1500m μπορεί να επιτρέπονται σε μερικά κράτη για πτήσεις σε ταχύτητες που δίνουν τη δυνατότητα για επαρκή παρατήρηση της υπόλοιπης κυκλοφορίας ή των εμποδίων με αποτέλεσμα να υπάρχει αρκετός χρόνος για οποιαδήποτε αποφυγή σύγκρουσης.

  1. Όταν το ύψος του Transition Level είναι μικρότερο από 10000ft (3050m) AMSL, πρέπει να χρησιμοποιείται το FL100.
  2. Σε ελικόπτερα  μπορεί να επιτρέπεται να επιχειρούν σε ορατότητες κάτω των 1500m εάν μπορούν να έχουν επαρκή παρατήρηση της υπόλοιπης κυκλοφορίας ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε σύγκρουση. (Εξαρτάται από τους κανονισμούς του εκάστοτε κράτους)
  3. Τα ελάχιστα των VMC της κλάσης Α, αναφέρονται ως κατευθυντήρια προς τους πιλότους και δε συνεπάγονται αυτομάτως την αποδοχή VFR πτήσεων σε εναέριο χώρο κατηγορίας Α.

VFR περιορισμοί ως προς το ύψος.

Ελάχιστο ύψος

Όλες οι VFR δεν πρέπει να εκτελούνται, εκτός από την απογείωση, την προσγείωση ή κατόπιν άδειας από την αρμόδια αρχή:

  • Σε ύψος μικρότερο των 500ft (150m) πάνω από το έδαφος ή τη θάλασσα.
  • Σε ύψος μικρότερο των 1000ft (300m) πάνω από το υψηλότερο εμπόδιο σε ακτίνα 600m από το αεροσκάφος πάνω από πυκνοκατοικημένες πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά ή πάνω από υπαίθριες συναθροίσεις ατόμων.

Μέγιστο ύψος ή επίπεδο πτήσης

Στο Ελληνικό κράτος πάνω από το επίπεδο πτήσης FL195 απαγορεύονται οι VFR πτήσεις.

Ύψος πτήσης σε Ε.Ο.Π. (Ευθεία Οριζοντία Πτήση)

Σε πτήση κάτω από τα 3000ft οι πτήσεις εκτελούνται με τους περιορισμούς που αναφέρονται παραπάνω στο “VFR weather minima or Visual Meteorological Conditions (VMC)”. Σε πτήση πάνω από τα 3000ft ισχύουν οι κανονισμοί που αναφέρονται στο “Default worldwide semicircular rule” παραπάνω.

2. VFR ναυτιλία

Όπως αναφέραμε παραπάνω για να εκτελεστεί μια VFR πτήση θα πρέπει να ισχύουν οι κανονισμοί και τα ελάχιστα που μάθαμε.

Όμως πλέον γεννάται το ερώτημα: Τι πορεία και τι διαδρομή θα ακολουθήσουμε;

Οι VFR πτήσεις εντός των TMA ακολουθούν τα VFR routes and altitudes που έχουν εκδοθεί από την εκάστοτε Υ.Π.Α.

Παράδειγμα VFR χάρτη της TMA του Ηρακλείου και της εγγύς περιοχής.
Παράδειγμα VFR χάρτη της TMA της Θεσσαλονίκης.

Εκτός των Τερματικών περιοχών (TMAs) και σε TMAs που δεν υπάρχουν VFR routes οι VFR πτήσεις μπορούν να ακολουθήσουν διαδρομές πάνω από πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά, λίμνες, νησιά, κ.τ.λ. Επίσης οι πτήσεις μπορούν να χρησιμοποιήσουν VORs, NDBs, IFR σημεία, ακόμη και αεροδιαδρόμους αρκεί να βρίσκονται πάντοτε μέσα ή κάτω από controlled airspace με εξαίρεση την περίπτωση που το αεροσκάφος κινείται σε εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές (high seas) όπου μπορεί να πετάει όπου θέλει.

Παράδειγμα VFR χάρτη.
Παράδειγμα Low Altitude χάρτη όπου φαίνεται υπογραμμισμένο το ελάχιστο ύψος του αεροδιαδρόμου (Εδώ 6000ft).

3. Traffic Pattern

Εισαγωγή

Ο κύκλος αεροδρομίου (Aerodrome Traffic Pattern) χρησιμοποιείται από VFR πτήσεις για εκπαιδευτικούς λόγους ή για να προετοιμαστεί το αεροσκάφος για προσγείωση. Συνήθως ο κύκλος αεροδρομίου έχει ορθογώνιο παραλληλόγραμμο σχήμα.

Γενική παρουσίαση

Ο στάνταρ κύκλος αεροδρομίου εκτελείται αριστερόστροφα με στροφές 90ο. όταν δεν έχετε επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την διεύθυνση του κύκλου, θα ήταν προτιμότερο να εκτελέσετε αριστερόστροφο κύκλο.

Οι βασικοί παράμετροι του κύκλου αεροδρομίου είναι:

  • Όλες οι στροφές γίνονται κατά 90ο μοίρες
  • Όλες οι στροφές πρέπει να γίνονται προς τα αριστερά, γι’ αυτό άλλωστε ονομάζεται και αριστερόστροφος ο κύκλος
  • Ο κύκλος αεροδρομίου θα πρέπει να εκτελείται στα 1000ft πάνω από το έδαφος (AGL)
Σχηματική απεικόνιση αριστερόστροφου κύκλου

Πρέπει να χρησιμοποιείτε τις βασικές παραμέτρους όταν          

  • Δεν έχετε χάρτες του αεροδρομίου
  • Όταν κάποιες παράμετροι δεν αναφέρονται στους χάρτες

Παράμετροι που αναγράφονται στους χάρτες

Προσοχή, μερικές φορές στους χάρτες μπορεί να αναγράφονται όλες ή μέρος των παραμέτρων:

  • Η μορφή του κύκλου (οι γωνίες των στροφών) μπορεί να μη σχηματίζουν πάντα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο
  • Ο κύκλος μπορεί να είναι αριστερόστροφος, δεξιόστροφος ή και τα δύο
  • Το ύψος κυκλοφορίας (AGL ή AMSL) μπορεί να μην είναι πάντα 1000ft AGL
  • Συγκεκριμένα touchdown σημεία

Λόγω ορισμένων καταστάσεων, όπως το έδαφος, εμπόδια, πόλεις, φυσικά πάρκα, μπορεί να απαιτείται ο κύκλος αεροδρομίου να εκτελείτε προς τα δεξιά. Τότε ο κύκλος ονομάζεται δεξιόστροφος

Σχηματική απεικόνιση δεξιόστροφου κύκλου.

Δεν είναι ασυνήθιστο να βρείτε ένα διάδρομο που να εξυπηρετείται από ένα στάνταρ (αριστερόστροφο) κύκλο όταν χρησιμοποιείται στη μια κατεύθυνση και από ένα δεξιόστροφο κύκλο προς την αντίθετη κατεύθυνση, έτσι ο στάνταρ κύκλος θα είναι πάντα στην ίδια πλευρά του διαδρόμου.

Σκέλη κύκλου αεροδρομίου

Ο κύκλος αεροδρομίου χωρίζεται σε διάφορα σκέλη:

  • Προσήνεμο (Upwind leg)
  • Πλάγιο (Crosswind leg)
  • Υπήνεμο (Downwind leg)
  • Βασικό (Base leg)
  • Τελική (Final approach)

Προσήνεμο σκέλος (Upwind)

Το προσήνεμο σκέλος (Upwind leg) αρχίζει από το σημείο όπου το αεροπλάνο αφήνει το έδαφος. Συνεχίζει την άνοδο με πορεία διαδρόμου για να φτάσει στο απαιτούμενο ύψος πριν εισέλθει στο πλάγιο σκέλος. Ο σκοπός αυτού του σκέλους για το αεροσκάφος είναι η άνοδος σε ασφαλές ύψος μεγαλύτερο από 500ft AGL, και έπειτα στο ύψος κυκλοφορίας.

Σχηματική απεικόνιση του Προσήνεμου σκέλους σε αριστερόστροφο κύκλο.
Σχηματική απεικόνιση του Προσήνεμου σκέλους σε δεξιόστροφο κύκλο.

Πλάγιο σκέλος (Crosswind)

Η πρώτη στροφή 90ο θα φέρει το αεροπλάνο κάθετα από το διάδρομο. Αυτό είναι το πλάγιο σκέλος. Εκτός από ειδικές περιπτώσεις, η είσοδος στο πλάγιο σκέλος δε θα πρέπει να γίνεται σε ύψος μικρότερο των 500ft AGL.

Ουσιαστικά τώρα εισέρχεστε σταδιακά στην κυκλοφορία και στο ύψος κυκλοφορίας, οπότε από εδώ και πέρα προσέχουμε για αεροσκάφη που εισέρχονται στον κύκλο από το πλάγιο σκέλος ή στην αρχή του υπήνεμου.

Καθώς εισερχόμαστε στο πλάγιο σκέλος από το προσήνεμο συνεχίζουμε την άνοδο για το ύψος κυκλοφορίας ή για το ύψος που έχουμε εξουσιοδοτηθεί.

Σχηματική απεικόνιση του Πλάγιου σκέλους σε αριστερόστροφο κύκλο.
Σχηματική απεικόνιση του Πλάγιου σκέλους σε δεξιόστροφο κύκλο.

Υπήνεμο σκέλος

Η δεύτερη στροφή κατά 90 ° θα φέρει το αεροπλάνο παράλληλα με τον άξονα του διαδρόμου αλλά με αντίθετη κατεύθυνση. Είναι το Υπήνεμο σκέλος.

Εκτός εάν το ύψος του κύκλου είναι δημοσιευμένο, αυτό το σκέλος πραγματοποιείται στα  1000ft AGL σε απόσταση περίπου 1 nm έως 2nm από το διάδρομο.

Το υπήνεμο σκέλος θα πρέπει να εκτελεστεί με μέτρια ταχύτητα, προσαρμοσμένη ώστε να αποφευχθεί η προσπέραση προπορευόμενου αεροσκάφους, πάντα κρατώντας ένα σταθερό ύψος. Σε αυτό το σκέλος θα πρέπει να βρισκόμαστε στο ύψος κυκλοφορίας.

Ο χειριστής θα πρέπει να ελέγξει τον πλευρικό άνεμο (crosswind drift) βάσει επιλεγμένων οπτικών σημείων, ώστε να ακολουθεί πάντα μια πορεία παράλληλη με το διάδρομο. Επίσης θα πρέπει πάντα να έχει υπ ‘όψιν του να διατηρεί το ύψος κυκλοφορίας χωρίς αποκλίσεις ώστε να διατηρείται πάντα η απαιτούμενη απόσταση με σκοπό το σωστό οριζόντιο και κάθετο διαχωρισμό μεταξύ της κυκλοφορίας. Επίσης πρέπει να διατηρεί την απαιτούμενη ισχύ στον κινητήρα του, ώστε η ταχύτητα του να του αφήνει αρκετό χρόνο για να σχεδιάσει την προσγείωση, χωρίς όμως να καθυστερεί την υπόλοιπη κυκλοφορία. Συνήθως αυτή η ταχύτητα είναι 1.7 x VS0 ( Vs0 = Ταχύτητα απώλειας στήριξης ή η ελάχιστη ταχύτητα πτήσης σε διαμόρφωση προσγείωσης).

Σχηματική απεικόνιση του αριστερού υπήνεμου σκέλους σε αριστερόστροφο κύκλο. (Ενίοτε αναφέρεται και ως Βόρειο/Νότιο υπήνεμο)
Σχηματική απεικόνιση του δεξιού υπήνεμου σκέλους σε δεξιόστροφο κύκλο. (Ενίοτε αναφέρεται και ως Βόρειο/Νότιο υπήνεμο)

Βασικό σκέλος

Η τρίτη στροφή κατά 90ο θα φέρει το αεροσκάφος σε μία πορεία κάθετη προς το διάδρομο, το Βασικό σκέλος. Ο χειριστής θα πρέπει να εκτελέσει τη στροφή όταν το κατώφλι του διαδρόμου βρίσκεται σε γωνία θέασης 45ο.

Το Βασικό σκέλος είναι αυτό που συνδέει το υπήνεμο με την τελική. Σε αυτό το σκέλος ο χειριστής ξεκινά την κάθοδο ώστε να βρίσκεται στα 700ft AGL στο τέλος του. Η ταχύτητα παραμένει σταθερή αλλά η ισχύς στον κινητήρα μειώνεται ώστε να ξεκινήσει η κάθοδος. Επίσης φέρει τα πτερύγια καμπυλότητας (flaps) στην πρώτη σκάλα, μειώνει ταχύτητα ( όχι λιγότερο από 1.5 x Vs0) και αντισταθμίζει (trim).

Ο χρόνος που δαπανάται στο Βασικό σκέλος είναι πολύ σημαντικός μιας και σε αυτό το σημείο παρέχεται η δυνατότητα στο χειριστή να διαμορφώσει το αεροσκάφος για την προσέγγιση.

Ειδικότερα του δίνει τη δυνατότητα:

  • Να ρυθμίσει την ισχύ, τα πτερύγια καμπυλότητας (flaps) και να αντισταθμίσει ώστε να διατηρήσει την απαιτούμενη ταχύτητα καθόδου
  • Να ελέγξει για άλλη κυκλοφορία τόσο στον αέρα όσο και στο έδαφος, και ιδιαίτερα για κίνηση στην τελική και στον γενικότερα στον κύκλο
  • Να αξιολογήσει την κάθετη συνιστώσα ανέμου στην τελική και
  • Να αποφασίσει την κατάλληλη τεχνική προσγείωσης ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες όπως και να εκτελέσει τους προ-προσγείωσης ελέγχους ( pre-landing checks).
Σχηματική απεικόνιση του αριστερού βασικού σκέλους σε αριστερόστροφο κύκλο.
Σχηματική απεικόνιση του δεξιού βασικού σκέλους σε δεξιόστροφο κύκλο.

Τελική

Η τελευταία στροφή 90° θα φέρει το αεροπλάνο ευθεία με τον άξονα του διαδρόμου προκειμένου να προσγειωθεί στο διάδρομο. Στο τέλος της στροφής το αεροπλάνο θα πρέπει να έχει κατέλθει στα 500ft AGL

Κατά τη διάρκεια της τελικής προσέγγισης, ο χειριστής προετοιμάζει το αεροπλάνο για την προσγείωση: διαμόρφωση πτερυγίων καμπυλότητας, ταχύτητα περίπου 1,3 x Vs0 (ταχύτητα απώλειας στήριξης / stall speed).

Προσοχή! Μη ξεχάσετε να κατεβάσετε τα σκέλη εάν το αεροσκάφος σας έχει ανασυρόμενα σκέλη.
Σχηματική απεικόνιση της τελικής προσέγγισης σε δεξιόστροφο κύκλο.

Περίληψη του κύκλου

Από κάτω θα βρείτε όλες τις παραμέτρους του κύκλου αεροδρομίου:

  1. Σημείο απογείωσης πάνω στο διάδρομο
  2. Τέλος ανόδου στο προσήνεμο
  3. Πλάγιο σκέλος
  4. Υπήνεμο σκέλος
  5. Στρέφοντας στο βασικό σκέλος (τέλος υπήνεμου)
  6. Βασικό σκέλος
  7. Στρέφοντας στην τελική προσέγγιση (τέλος βασικού σκέλους)
  8. Τελική (final)

Χρήσιμα για τον κύκλο

Σχετικά με τις επικοινωνίες εντός του κύκλου, ο χειριστής πρέπει να αναφέρει υποχρεωτικά στα παρακάτω σημεία:

  • Υπήνεμο
  • Βασικό
  • Τελική

Ενδέχεται να σας ζητηθεί από τον Ε.Ε.Κ. να καλέσετε ακόμα και όταν θα είστε στον αέρα (airborne).

Λίγα πράγματα για τον τρόπο που εκτελούμε τον κύκλο.

Μετά την απογείωση διατηρούμε πορεία διαδρόμου και ανερχόμαστε στα 500ft AGL. Μόλις περάσουμε τα 500ft στρέφουμε αριστερά ή δεξιά ανάλογα με τον κύκλο. Συνεχίζοντας την άνοδο μας στο πλάγιο σκέλος, μόλις έχουμε το τέλος του διαδρόμου στις 7 η ώρα (για αριστερόστροφο) ή στις 5 η ώρα (για δεξιόστροφο) στρέφουμε και εισερχόμαστε στο υπήνεμο. Αναφέροντας στο υπήνεμο σημαίνει ότι βρισκόμαστε παράλληλα και αντίθετα με το διάδρομο στο ύψος κυκλοφορίας, συνήθως 1000ft AGL (καλύτερα συμβουλευτείτε το χάρτη αεροδρομίου).

Συνεχίζουμε στο υπήνεμο και περνώντας απέναντι από το κατώφλι του διαδρόμου αρχίζουμε την κάθοδο για τα 500ft. Μόλις έχουμε το κατώφλι στις 7 η ώρα (για αριστερόστροφο) ή στις 5 η ώρα (για δεξιόστροφο) στρέφουμε στο βασικό σκέλος. Τέλος καθώς πλησιάζουμε το νοητό άξονα του διαδρόμου στρέφουμε στην τελική και αφού πάρουμε την άδεια εκτελούμε αυτό που έχουμε ζητήσει ( full stop, touch and go, stop and go, low pass).

Σημειωτέον το 7 ή 5 η ώρα μπορεί να εκφραστεί και ως 45ο.

Instrument Flight Rules – Πτήσεις δι’ οργάνων:

Εισαγωγή

Οι πτήσεις δι’ οργάνων (Instrument Flight Rules) υπάγονται σε ένα σύνολο κανονισμών βάσει των οποίων ένας πιλότος χειρίζεται το αεροσκάφος υπό συνθήκες στις οποίες η πτήση με εξωτερική οπτική αναφορά δεν είναι ασφαλής. Το αεροσκάφος πετάει με τη βοήθεια των οργάνων πτήσεως και ραδιοβοηθημάτων (VORs, NDBs, κτλ) που συνεργάζονται με τα συστήματα αεροναυτιλίας του αεροσκάφους.

Σημείωση: Ο χειριστής μπορεί να επιλέξει να πετάξει IFR σε Visual Μετεωρολογικές συνθήκες ή ακόμα και να το πράξει κατόπιν εντολής Ε.Ε.Κ.

Απαιτήσεις

Σημείωση: Το αεροσκάφος πρέπει να είναι εξοπλισμένο με τα κατάλληλα μέσα και συσκευές πλοήγησης που είναι απαραίτητα για τη διαδρομή που πρόκειται να εκτελέσει.

Σε ελεγχόμενο εναέριο χώρο, οι IFR πτήσεις πρέπει να ακολουθούν τους κανόνες ή οδηγίες που αναφέρονται παρακάτω:

  • Πιστή τήρηση της εξουσιοδότησης
  • Την τήρηση του σχεδίου πτήσης
  • Αναφορά θέσης όταν χρειάζεται
  • Αμφίδρομη επικοινωνία, όπου χρειάζεται, με την κατάλληλη μονάδα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας

Μέσα σε περιοχές ελεγχόμενης εναέριας κυκλοφορίας

Μια εξουσιοδότηση από Ε.Ε.Κ. πρέπει να λαμβάνεται πριν από την εκκίνηση μιας IFR  πτήσης ή ενός τμήματος της όταν πετάει σε ελεγχόμενο εναέριο χώρο.

Εκτός Περιοχών ελεγχόμενης εναέριας κυκλοφορίας

Μια πτήση IFR, που επιχειρεί εκτός ελεγχόμενου εναέριου χώρου πρέπει να διατηρεί επικοινωνία αέρος-εδάφους μέσω φωνής στο κατάλληλο κανάλι επικοινωνίας. Επίσης υποχρεούται, όταν χρειαστεί, να διατηρεί αμφίδρομη επικοινωνία με τη μονάδα εξυπηρέτησης κυκλοφορίας που παρέχει υπηρεσίες πληροφοριών πτήσεων σε αυτόν τον τομέα.

Περιορισμοί επιπέδου πτήσης για IFR πτήση

Ελάχιστο Ύψος

Όλες οι IFR πτήσεις θα πρέπει να εκτελούνται εκτός από την απογείωση, την προσγείωση ή άδεια από την υπεύθυνη αρχή:

  • Σε επίπεδο χαμηλότερο από το ελάχιστο ύψος που αναγράφεται στους χάρτες
  • Σε επίπεδο που είναι το λιγότερο 600m (2000ft) πάνω από το υψηλότερο εμπόδιο σε ακτίνα 8km από τη θέση του αεροσκάφους, σε ορεινούς όγκους όταν δεν έχουν φτάσει στο απαιτούμενο ελάχιστο ύψος.
  • Σε επίπεδο που είναι τουλάχιστον 300m (1000ft) πάνω από το υψηλότερο εμπόδιο σε ακτίνα 8km από τη θέση του αεροσκάφους, σε περιπτώσεις διάφορες των παραπάνω, όταν δεν έχουν φτάσει στο απαιτούμενο ελάχιστο ύψος.

Τελικά επίπεδα πτήσης

Μια IFR πτήση που εκτελεί σε Ευθεία Οριζοντία Πτήση σε ελεγχόμενο χώρο πρέπει να πετάει σε επίπεδο πτήσης όπως ορίζονται παρακάτω:

  • Οι IFR πτήσεις χρησιμοποιούν επίπεδα που τελειώνουν σε ψηφία 000 : 5000ft, 6000ft, …
  • Οι IFR πτήσεις χρησιμοποιούν επίπεδα  που τελειώνουν σε ψηφίο 0: FL 50, FL 60, …

1. Ενόργανες Διαδικασίες Αναχωρλησεων – Αφίξεων – Προσεγγίσεις και Enroute

Οι ενόργανες διαδικασίες αναχωρήσεων (Standard Instrument Departure – SID) είναι μία σειρά ελιγμών με αναφορά στα όργανα πτήσης που θα ακολουθήσει το αεροσκάφος μετά την απογείωση και η οποία θα το οδηγήσει σε συγκεκριμένο σημείο εξόδου από την εκάστοτε τερματική, βάσει της αναχώρησης που έχει πάρει από την εξουσιοδότηση που έχει λάβει από τον Ε.Ε.Κ. , και έπειτα να ακολουθήσει τον αεροδιάδρομο βάσει του σχεδίου πτήσεως (flight plan route) που έχει υποβάλλει ο χειριστής. Το SID route ουσιαστικά οδηγεί το αεροσκάφος από το διάδρομο απογείωσης στον αεροδιάδρομο, μέσα από την CTR και την ΤΜΑ.

Όλες οι ενόργανες διαδικασίες αναχωρήσεων πληρούν τις προϋποθέσεις ασφάλειας πτήσεων διατηρώντας το αεροσκάφος σε ασφαλή κατακόρυφο διαχωρισμό από τα εμπόδια που επηρεάζουν τη διαδικασία.

Enroute

Το κομμάτι enroute της πτήσης ξεκινάει από το top of climb και συνεχίζει μέχρι το top of descend. Κατά τη διαδικασία της en route πτήσης ο χειριστής υποχρεούται να ακολουθεί τους αεροδιαδρόμους που έχει υποβάλλει στο σχέδιο πτήσης, και έχει γίνει αποδεκτό από τον διαχειριστή κυκλοφορίας, βάσει των ραδιοβοηθημάτων VOR. Κατά τη διάρκεια της en route πτήσης ο χειριστής έχει το δικαίωμα να αλλάξει το επίπεδο πτήσης κατά την κρίση του ζητώντας το από τον εκάστοτε Ε.Ε.Κ. που επηρεάζει την περιοχή του με το αεροσκάφος του. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση που δεν υπάρχει Ε.Ε.Κ. θα μπορέσει να αλλάξει το επίπεδο πτήσης ακολουθώντας τα semicircular rules, όπως προαναφέρονται, ενημερώνοντας στη Unicom με text για τις προθέσεις του και φυσικά το επίπεδο πτήσης το οποίο θα διαλέξει δε θα είναι κατώτερο από το ελάχιστο ύψος ασφαλείας του αεροδιαδρόμου (minimum en route altitude).

Σημείωση: Δεν επιτρέπεται IFR πτήση με σχέδιο καθαρά VOR to VOR ή NDB to NDB χωρίς να ακολουθεί αεροδιαδρόμους.

Τι είναι οι ενόργανες διαδικασίες αφίξεων;

Είναι μια σειρά προκαθορισμένων ελιγμών με αναφορά στα όργανα πτήσης που θα πρέπει να ακολουθήσει ο χειριστής του αεροσκάφους έτσι ώστε:

  1. να το οδηγήσει από την αρχή ενός συγκεκριμένου arrival route, σε ένα σημείο (missed approach point – MAPt) από το οποίο μπορεί να ολοκληρωθεί η προσγείωση με οπτική αναφορά.
  2. αν η προσγείωση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί να οδηγήσει το αεροσκάφος σε μία θέση όπου μπορεί να κρατήσει (holding) ή να ακολουθήσει en-route πτήση.
  3. να το διατηρήσει εκτός εμποδίων
Ενόργανες διαδικασίες αναχωρήσεων – αφίξεων.
Χάρτης Ενόργανων Διαδικασιών Αφίξεων των διαδρόμων 03R/L του Δ.Α.Α. Ελευθέριος Βενιζέλος από τα σημεία NEMES 1C, NEVRA 2C, PIKAD 1C.
Χάρτης Ενόργανων Διαδικασιών Αναχωρήσεων του διαδρόμου 03R του Δ.Α.Α. Ελευθέριος Βενιζέλος για τα σημεία KEPIR 1E, NEVRA 1Y, VARIX 1E, KRO 1E.

Ανάλογα με τα βοηθήματα που χρησιμοποιούνται στην καθοδήγηση μίας πτήσης όταν προσεγγίζει για προσγείωση εκτελώντας μία ενόργανη διαδικασία άφιξης διακρίνονται οι ακόλουθες περιπτώσεις:

1. Προσεγγίσεις ακριβείας (precision approach)  στην τελική φάση χρησιμοποιείται βοήθημα ακριβείας όπως το ILS που παρέχει και οριζόντια (Localizer) και κατακόρυφη (Glide path) καθοδήγηση.

Σημείωση: Ανάλογα με τα ελάχιστα (ορατότητας, ύψους καθοδήγησης) διακρίνονται οι κατηγορίες:

  • CAT I (550m RVR,  200ft DH) –
  • CAT II (350m RVR, 200ft ≥DH ≥100ft) –
  • CAT IIIA (RVR ≥ 200m, 100ft ≥DH ≥0ft) –
  • CATIIIB (200 ≥RVR ≥50m, 50 ≥DH ≥0ft) –
  • CAT IIIC (RVR=0m,DH= 0ft).

Ο Δ.Α.Α. Ελευθέριος Βενιζέλος, το αεροδρόμιο Μακεδονία έχουν ILS CAT II. Ο Διαγόρας στη Ρόδο έχει ILS CAT I.

2) Προσεγγίσεις μη ακριβείας (nonprecision approach)  χρησιμοποιούνται βοηθήματα (όπως τα VOR, NDB, κ.ά.) που παρέχουν μόνο οριζόντια καθοδήγηση.
Σημείωση: Τα ελάχιστα ορατότητας ποικίλουν από 800m έως 5Km. 

Παράδειγμα ILS προσέγγισης του διαδρόμου 03L του Δ.Δ.Α. Ελευθέριος Βενιζέλος.
Παράδειγμα VOR προσέγγισης του διαδρόμου 05R στον Αερολιμένα Καβάλας.
Παράδειγμα NDB προσέγγισης στον Αερολιμένα της Κω.

Τι είναι σχέδιο πτήσης;

Στις μονάδες εξυπηρέτησης εναέριας κυκλοφορίας πρέπει να παρέχονται συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικές με μία προτιθέμενη πτήση ή τμήμα αυτής,. Οι πληροφορίες αυτές υποβάλλονται με μία καθορισμένη μορφή που αναφέρεται ως σχέδιο πτήσης.

Πριν από κάθε πτήση (VFR ή IFR) στο FIR Αθηνών, θα πρέπει να υποβάλλεται σχέδιο Πτήσης, με σκοπό την παροχή:

  1. Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας
  2. Εξυπηρέτησης πληροφοριών πτήσης, συνέγερσης και παροχής έρευνας και διάσωσης
  3. για λόγους Εθνικής Άμυνας.
Υπόμνημα Σχεδίου Πτήσης

Βιβλιογραφία

  • Σημείωση: Περαιτέρω ανάλυση του σχεδίου πτήσης γίνεται σε άλλο εγχειρίδιο.Σύντομη παρουσίαση ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και εναερίου χώρου στην Ελλάδα, Νικόλαος Παπαδόπουλος (Ε.Ε.Κ. Πύργος Ελέγχου Δ.Α.Α. Ελευθέριος Βενιζέλος).
    http://www.eeeke.gr/index_files/ATC_IN_GREECE.pdf
  • Βιβλιοθήκη του Ελληνικού Τμήματος του IVAO
  • Φωτογραφία εξώφυλλου, χειριστής Χρήστος Ηλίας